Hubble-foto van gasschil wijst op bijzonder type supernova 12 januari 2012 de Volkskrant

Een supernova die een paar honderd jaar geleden opvlamde in de Grote Magelhaense Wolk was het gevolg van de botsing van twee witte dwergsterren die daarbij volledig explodeerden. Dat concluderen sterrenkundigen op basis van een Hubble-foto van de uitdijende gasschil die op de plaats van de explosie zichtbaar is.

Algemeen wordt aangenomen dat supernova’s van het type Ia ontstaan wanneer een witte dwerg materie opzuigt van een begeleider en daardoor zo zwaar wordt dat hij detoneert. Maar in dat geval moet die begeleider ook ná de explosie nog zichtbaar zijn. In het centrum van de ringvormige gasschil SNR 0509-67.5 is zo’n ster echter in geen velden of wegen te bekennen. ‘Het kan niet anders of er was hier sprake van twee witte dwergen die om elkaar heen draaiden en op elkaar zijn gebotst,’ zegt Ashley Pagnotta van de Louisiana State University.

Het bijzondere van de ontdekking, aldus Pagnotta op de winterbijeenkomst van de American Astronomical Society in Austin, is dat iedereen met een internetverbinding hem had kunnen doen. Pagnotta en haar collega’s zagen de Hubble-foto van de gasschil op 25 januari 2011 op de populaire APOD-website (Astronomy Picture Of the Day), en hadden binnen een halfuur door dat ze iets bijzonders op het spoor waren.

Als Ia-supernova’s inderdaad op twee verschillende manieren kunnen ontstaan, is dat belangrijk voor kosmologen die de uitdijingsgeschiedenis van het heelal proberen te achterhalen. Daarbij wordt namelijk gebruik gemaakt van metingen aan sterexplosies van dit type, waarbij astronomen ervan uitgaan dat ze allemaal dezelfde voorgeschiedenis hebben.

© Govert Schilling