Maan heeft tot lang na ontstaan zijn magnetisch veld behouden 27 januari 2012 de Volkskrant

De maan heeft bijna één miljard jaar lang een sterk magnetisch veld gehad. Dat blijkt uit onderzoek aan maansteen 10020, die in 1969 mee naar de aarde is genomen door de astronauten van de Apollo 11.

Een magnetisch veld wordt opgewekt door trage bewegingen en bijbehorende elektrische stromen in de deels gesmolten kern van een hemellichaam. Zodra de kern voldoende is afgekoeld, komt die dynamo-werking tot stilstand. Hoe kleiner een hemellichaam is, des te sneller dat gebeurt.

Tegenwoordig heeft de maan geen magnetisch veld. Maar sommige oude maanstenen vertonen nog wel rest-magnetisme. Dat wijst erop dat er kort na het ontstaan van de maan, zo’n 4,6 miljard jaar geleden, wél een magnetisch veld moet zijn geweest. Waarschijnlijk werd dat veld opgewekt in de kleine metaalkern van de maan, die een middellijn van ca. 330 kilometer heeft.

Berekeningen aan de afkoeling van de pasgeboren maan doen vermoeden dat dat veld in minder dan een half miljard jaar compleet verdwenen moet zijn. Maar volgens Erin Shea van het Massachusetts Institute of Technology is de maandynamo veel langer actief geweest: minstens tot 3,7 miljard jaar geleden.

Shea en haar collega’s onderzochten kleine fragmenten van een stuk maanbazalt dat rond die tijd is gestold. Ook die relatief jonge steen bevat nog veel rest-magnetisme, zo schrijven ze deze week in Science. Daaruit volgt dat het magnetisch veld aan het oppervlak van de maan indertijd ongeveer even sterk geweest moet zijn als het huidige magnetisch veld van de aarde.

Hoe de maandynamo zo lang actief kon blijven – een half miljard jaar langer dan altijd is aangenomen –, is een raadsel, aldus de onderzoekers. Misschien is de kern van de maan voldoende in beweging gebleven door getijdenwerking van de aarde, of door de inslag van grote kosmische projectielen.

© Govert Schilling