Maanstenen in Nederland 18 juli 2009 de Volkskrant

De Apollo-astronauten brachten tussen 1969 en 1972 in totaal 382 kilogram maanstenen terug naar de aarde. De meeste liggen veilig opgeslagen in een kluis op het Johnson Space Center in Houston. Sommige worden tentoongesteld in museau. Kleine schilfertjes zijn onder geologen verspreid voor wetenschappelijk onderzoek.

Wim van Westrenen en Frank Beunk van de Vrije Universiteit in Amsterdam hebben sinds kort ook zo’n schilfertje in bezit. Van een maansteen die eigendom is van het Rijksmuseum. Tenminste, zo werd de steen drie jaar geleden gepresenteerd. Hij vormde toen het centrale object in de tentoonstelling ‘Fly me to the Moon’ van het Rotterdamse kunstenaarsduo Liesbeth Bik en Jos van der Pol.

‘Maar op het oog is al duidelijk dat het geen echte maansteen is,’ zegt Van Westrenen, die de resultaten van de analyse een dezer dagen binnen hoopt te hebben. ‘Vermoedelijk gaat het om een stuk diepzee-sediment.’ De ‘maansteen’ zou meegenomen zijn door de Apollo 11-bemanning, en werd in 1969 aan Willem Drees Jr. geschonken door de toenmalige Amerikaanse ambassadeur. Drees gaf de steen vervolgens aan het Rijksmuseum. Wie door wie voor de gek is gehouden, is onduidelijk.

In de ‘schatkamer’ van Space Expo in Noordwijk ligt wél een echte maansteen. Ingegoten in een perspex piramide. Hij is een paar centimeter groot en weegt 178 gram. Maar volgens voorlichter Hans van der Lande is deze steen, meegenomen door de Apollo 17-astronauten, geen Nederlands eigendom. ‘We hebben hem in permanente bruikleen van NASA.’

De enige echte Nederlandse maansteentjes zijn te vinden in Museum Boerhaave in Leiden. Een klein steentje van de Apollo 17, en een paar gruisdeeltjes van Apollo 11, ingegoten in perspex en bevestigd op houten paneeltjes met een Nederlands vlaggetje. ‘Ze hebben lang in ons depot gelegen,’ zegt conservator Bart Grob, ‘maar tot eind augustus worden ze geëxposeerd op de zomertentoonstelling Retourtje Maan.’

De Boerhaave-steentjes zijn door president Richard Nixon geschonken aan Koningin Juliana. In totaal hebben 135 landen in 1973 kleine maanmonstertjes cadeau gekregen, voornamelijk afkomstig van de zogeheten ‘Goodwill Rock’ uit de Apollo 17-collectie. Juliana was bevriend met de toenmalige Boerhaave-directeur, en schonk de steentjes aan het museum.

Echte maanstenen zijn niet te koop. De maansteen die de hoofdprijs vormt van een ludieke wedstrijd, uitgeschreven door het Britse weekblad New Scientist (wie verzint het beste of leukste alternatief voor Neil Armstrongs beroemde woorden ‘A small step for a man, a giant leap for mankind’), is in werkelijkheid een maanmeteoriet. Wel afkomstig van de maan, maar al heel lang ‘te gast’ op aarde.

© Govert Schilling