Twursus exoplaneten 28 augustus 2010 de Volkskrant

In deze eerste aflevering van Twursus, de wekelijkse wetenschappelijke bijspijkercursus in 10 à 15 tweets: exoplaneten en hoe ontdek je ze? Twursus is elke vrijdag al om 17.00 uur live op twitter, met gelegenheid tot reageren en vragen stellen. Volg @govertschilling

1. exoplaneten zijn planeten bij andere sterren dan de zon. sinds 1995 zijn er al bijna 500 ontdekt. grote en zware vind je het makkelijkst.

2. planeet geeft zelf geen licht, maar weerkaatst piepklein beetje licht van moederster. door overstraling van ster is planeet niet te zien.

3. zware planeet in kleine omloopbaan brengt ster aan t wiebelen door zwaartekracht. dat is wél te meten, in licht van ster (dopplereffect).

4. meeste planeten zijn op die manier ontdekt, oa op eur. zuidelijke sterrenwacht (eso, chili). ook zijn stelsels met meer planeten ontdekt.

5. eso-team heeft nu heel ‘vol’ stelsel ontdekt, met 5 middelzware planeten in een gebied kleiner dan baan van mars; dinsdag bekendgemaakt.

6. plus: aanwijzingen voor nóg 2 planeten, waarvan één slechts 40% zwaarder is dan de aarde, in zeer kleine baan (dus erg heet; geen leven).

7. als we planeetbaan vanaf aarde van opzij zien, beweegt exoplaneet elke keer voor ster langs (overgang). dat biedt 2e ontdekkingsmethode.

8. ster is dan elke omloop paar uur lang beetje zwakker dan normaal (hooguit 1%). nasa-satelliet kepler speurt naar zulke planeetovergangen.

9. kepler heeft al meer dan 700 mogelijke kandidaten gevonden. deze week in science: ontdekking van stelsel met 2 saturnus-achtige planeten.

10. ook hier zijn aanwijzingen voor nóg een planeet, 1,5 x zo groot als aarde, in kleine baan. moet nog bevestigd worden door meer metingen.

11. kepler-ontdekkingen via overgangsmethode moeten trouwens altijd eerst bevestigd worden door dopplermethode: kijken of ster idd wiebelt.

12. eur. en amerikaanse teams voeren ‘planetenrace’: wie vindt 1e exoplaneet die qua massa, grootte & afstand-tot-ster veel op aarde lijkt.

13. kepler-team heeft beste kaarten in handen; vondst van eerste exo-aarde wordt al binnen paar jaar verwacht. onze aarde is iig niet uniek.

© Govert Schilling