Chaos voorzien in het zonnestelsel 11 juni 2009

Illustratie van botsende planeten.

De computers van de Parijse sterrenwacht staan nog steeds te stampen, maar astronomen Jacques Laskar en Mickaël Gastineau publiceren deze week al de eerste resultaten van hun nieuwste berekeningen aan de stabiliteit van het zonnestelsel.

Daaruit blijkt dat er één procent kans is op chaotische taferelen over ruim 3300 miljoen jaar. Mercurius vliegt uit zijn baan of duikt de zon in; de aarde kan in botsing komen met Mars of Venus.

De baanbeweging van de planeten lijkt een toonbeeld van orde en regelmaat, maar op de hele lange termijn is dat schone schijn, zo toonde Laskar lang geleden al aan. Piepkleine veranderingen in de huidige posities kunnen leiden tot enorme verschillen in de verre toekomst.

Door het zonnestelsel duizenden keren ‘door te rekenen’, waarbij je de beginpositie van de planeten steeds enkele decimeters verschuift, kun je daar statistische uitspraken over doen.

In een artikel in Nature rekenen Laskar en Gastineau voor dat het in één procent van de tweeënhalf duizend uitgevoerde berekeningen fout afloopt.

Door storingen van de reuzenplaneet Jupiter raakt de baan van de binnenste planeet Mercurius enorm uitgerekt. In sommige gevallen wordt de kleine planeet opgeslokt door de zon; in andere gevallen komt hij in botsing met zijn buurplaneet Venus.

In één van de simulaties – waarvan vervolgens weer 200 nét iets verschillende versies zijn onderzocht – ziet het er over ruim 3,3 miljard jaar ook slecht uit voor de aarde. Die kan in aanvaring komen met Mercurius, met Mars of met Venus.

Vooral die laatste mogelijkheid is spectaculair: na enkele zeer nauwe passages, waarbij de twee planeten een paar keer van baan wisselen, knallen ze over 3352,891 miljoen jaar op elkaar.

© Govert Schilling